در مسیر ترک اعتیاد و درمان عوامل متعددی در نیل به موفقیت تاثیرگذار است اعم از :

۱ – انگیزه ی درونی ترک مواد مخدر: شاید در مراحل اول درمان ،انگیزه فرد بیرونی باشد (به طور مثال اصرار خانواده ،وعده های خانواده از قبیل خرید ماشین،خانه و…..به شرط ترک مواد) .اما در اکثر موارد پس از مدتی که از درمان می گذرد و فرد نسبت به فواید درمان آگاه می شود و شرایط خود را با شرایط دوران مصرفش مقایسه می کند انگزه های بیرونی وی تبدیل به انگیزه های درونی می شود و این امر باعث می شود تا فرد بدون گذاشتن شروط بیرونی به درمان خود پایبند شود .

۲ – متعهد بودن به اصول درمان مانند :

◄ویزیت پزشک

◄مصرف به موقع داروهای تجویز شده با دوز دقیق بدون کم و زیاد کردن میزان دارو

◄عدم مصرف سرخود دارو و مواد جایگزین

◄شرکت در جلسات مشاوره فردی

◄شرکت در جلسات گروه درمانی

۳- کار  : اشتغال به یک کار با شرایط مناسب مسلما می تواند در روند درمانی فرد تاثیرات به سزایی داشته باشد . اما چند مولفه را باید در نظر داشت . اول اینکه در روزهای اول درمان با توجه به بروز یکسری تغییرات جسمی – روانی بهتر است که در صورت امکان فرد چندین روز مرخصی بگیرد و بیشتر استراحت کند . اگر فردی بیکار است برای اشتغال می تواند چند ماهی پس از ورد به درمان به خود وقت دهد و بیشتر در جلسات درمانی حضور یابد تا با انگیزه بالاتری درمان را ادامه دهد . اما در هر حال یک سری آیتم ها در کار، می تواند برای فرد در حال درمان خطرساز باشد . به طور مثال کاری با شیفت شب ،کار سنگین بدنی ،ساعات کار بالا،همنشینی با کارکنان مصرف کننده،کار در محیط هایی که کنترلی روی پاک بودن محیط وجود نداردو…می تواند از جمله فاکتورهایی باشد که ریسک لغزش و عود مجدد را بالا ببرد. بنابراین خود کار و مشغولیت می تواند تاثیرات بسزایی در روند درمانی فرد داشته باشد به شرط آن که فاکتورهای خطرساز وجود نداشته باشد و یا بتوان آن ها را به حداقل رساند .

۴ – حمایت خانواده و دوستان  : یکی از فاکتورهای بسیار مهم در درمان فرد حمایت خانواده وی و افرادی که دلبستگی عاطفی نزدیکی با فرد دارند می باشد . چرا که حضور این افراد در کنار فرد تحت درمان و همدلی آنها سبب تقویت روحیه فرد و بالارفتن خلق مثبت در وی می شود و فرد با خاطری آسوده و بدون ترس از قضاوت می تواند در مورد شرایط روحی و مشکلات مسیر درمان با آنها صحبت کندتا در نهایت با همکاری تیم درمانگر و ارائه درمان های علمی و حمایت عاطفی خانواده ،فرد روز به روز به موفقیت بیشتری نائل گردد .

۵ – کنترل منابع مالی : یکی از مولفه های مهم در درمان فرد، کنترل داشتن بر منابع مالی است . در برخی از مراجعین پول زیاد می تواند نقش مخربی داشته باشد . اما از طرفی مشکلات اقتصادی و درگیریهای فکری ایجاد شده به دنبال آن نیز می تواند سد راهی در درمان فرد باشد .از این رو حتی در این مورد نیز کمک افرادخانواده به فرد تحت درمان جهت کنترل منابع مالی و ایجاد تعادل می تواند بسیار مفید باشد تا جایی که فرد بتواند خود نقش بسزایی در ایجاد این تعادل ایفا کند .

۶ تغییر سبک زندگی : طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت،سبک زندگی ترکیبی از الگوهای رفتاری و عادات فردی در سراسر زندگی شامل تغذیه، تحرک بدنی،استرس،مصرف دخانیات و کیفیت خواب است که در پی اجتماعی شدن بوجودآمده است.شیوه زندگی پدیده ای چند وجهی است که تمام جنبه های زندگی روزمره ،خواب ،غذا،بهداشت،آداب و رسوم،کار،بازی،سرگرمی،وقت گذرانی،روابط اجتماعی،طرز تفکر،رفتار،احساسات و عواطف را در بر می گیرد.بنابراین یکی از مهم ترین مولفه ها تغییر سبک زندگی است ،بدین معنی که فرد بایستی در تمامی موارد ذکر شده وضعیت خود را ارزیابی و تحلیل کند و در هر موردی که نقص وجود دارد با کمک گرفتن از متخصصین و ارتقاء دانش و آگاهی های خود سعی بر رفع این نواقص داشته باشد .

بنابراین هر فردی که تحت درمان قرار می گیرد باید آگاه شود که فقط با مصرف داروها معجزه ای صورت نمی گیرد و هر فرد موظف است تا برای دستیابی به درمان موثر ،علاوه بر داروهای تجویز شده از سمت پزشک درمانگر اعتیاد ،نسبت به تغییر و تعدیل افکار،احساسات،بینش و سبک زندگی خویش( با شرکت در جلسات روان شناختی )قدم برداردو تلاش کند .

نویسنده : دکتر سحر اسماعیلی (فوق لیسانس  روان شناسی-دکترای مطالعات اعتیاد)